"दगडाला स्पर्श करून सोने बनवणे" ही एकेकाळी एक दंतकथा आणि रूपक होते, आणि आता हे स्वप्न सत्यात उतरले आहे. लोक सामान्य दगडांचा - बेसॉल्टचा - वापर करून तारा तयार करतात आणि विविध उच्च-दर्जाची उत्पादने बनवतात. हे त्याचे सर्वात ठळक उदाहरण आहे. सर्वसामान्य लोकांच्या नजरेत, बेसॉल्ट म्हणजे सहसा रस्ते, रेल्वेमार्ग आणि विमानतळाच्या धावपट्टीसाठी लागणारा बांधकाम दगड असतो. तथापि, फार कमी लोकांना हे माहीत आहे की बेसॉल्टपासून हरित आणि पर्यावरणपूरक उच्च-कार्यक्षम फायबर उत्पादने देखील बनवता येतात, ज्यामुळे "दगडाला स्पर्श करून सोने बनवणे" ही दंतकथा प्रत्यक्षात उतरते.
बेसॉल्ट फायबर हे एक अजैविक सिलिकेट आहे, जे ज्वालामुखी आणि भट्ट्यांमध्ये तापवून कठीण खडकापासून मऊ तंतूंमध्ये रूपांतरित केले जाते. बेसॉल्ट फायबर मटेरियलमध्ये उच्च तापमान प्रतिरोध (>८८० ℃), कमी तापमान प्रतिरोध (<-२०० ℃), कमी औष्णिक वाहकता (उष्णतारोधक), ध्वनीरोधक, ज्वालारोधक, उष्णतारोधक, कमी आर्द्रताशोषकता, गंजरोधक, किरणोत्सर्ग प्रतिरोध, उच्च तुटण्याची शक्ती, कमी ताण, उच्च लवचिक मापांक, हलके वजन आणि इतर उत्कृष्ट गुणधर्म आहेत. तसेच यात उत्कृष्ट प्रक्रिया गुणधर्म आहेत. हे पूर्णपणे नवीन मटेरियल असून, याच्या सामान्य उत्पादन आणि प्रक्रिया प्रक्रियेत कोणतेही विषारी पदार्थ तयार होत नाहीत, तसेच कोणताही टाकाऊ वायू, सांडपाणी किंवा टाकाऊ अवशेषांचा निचरा होत नाही. त्यामुळे याला २१ व्या शतकातील प्रदूषणमुक्त “हरित औद्योगिक साहित्य आणि नवीन साहित्य” म्हटले जाते.
आपल्या सर्वांना माहीत आहे की, भूकवच हे अग्निजन्य खडक, गाळाचे खडक आणि रूपांतरित खडक यांनी बनलेले आहे, आणि बेसॉल्ट हा एक प्रकारचा अग्निजन्य खडक आहे. याव्यतिरिक्त, बेसॉल्ट धातुक हे एक मुबलक, वितळलेले आणि एकसमान गुणवत्तेचे एकघटकीय कच्चा माल आहे. त्यामुळे, बेसॉल्ट तंतूंच्या उत्पादनासाठी लागणारा कच्चा माल नैसर्गिक आणि सहज उपलब्ध आहे. १८४० मध्ये इंग्लंडमधील वेल्श लोकांनी केलेल्या बेसॉल्ट रॉक वूलच्या यशस्वी प्रायोगिक उत्पादनापासून, मानवाने बेसॉल्ट सामग्रीचे अन्वेषण आणि संशोधन करण्यास सुरुवात केली. १९६० च्या दशकापर्यंत, सोव्हिएत संरक्षण मंत्रालयाच्या निर्देशांनुसार, यूएसएसआर फायबरग्लास संशोधन संस्थेच्या युक्रेनियन शाखेने बेसॉल्ट अखंड तंतू विकसित करण्यास सुरुवात केली आणि १९८५ मध्ये बेसॉल्ट अखंड तंतूंचे औद्योगिक उत्पादन साकार केले. सोव्हिएत युनियनच्या विघटनानंतर, कीवमधील संशोधन आणि उत्पादन युनिट्स युक्रेनच्या मालकीची झाली. अशाप्रकारे, आज जगात बेसॉल्ट तंतूंच्या उत्पादन तंत्रज्ञानावर प्रभुत्व असलेले देश प्रामुख्याने युक्रेन आणि रशियामधून आले आहेत.
अलिकडच्या वर्षांत, अमेरिका, जपान आणि जर्मनीसारख्या काही वैज्ञानिक आणि तांत्रिकदृष्ट्या विकसित देशांनी या नवीन प्रकारच्या अधातू अजैविक तंतूंच्या संशोधन आणि विकासाला बळकटी दिली आहे आणि काही नवीन यश मिळवले आहे, परंतु मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करू शकणारे देश मोजकेच आहेत आणि त्यांची उत्पादने समाजाच्या गरजा पूर्ण करण्यापासून खूप दूर आहेत. आपला देश ‘आठव्या पंचवार्षिक योजने’पासून बॅसाल्ट अखंड तंतूंच्या संशोधन आणि विकासाकडे लक्ष देत आहे. संबंधित पक्षांनी, विशेषतः काही दूरदृष्टीच्या उद्योजकांनी, बॅसाल्ट सामग्रीला खूप महत्त्व दिले आहे, ज्यांनी या कार्याची मोठी शक्यता ओळखली आहे आणि या प्रकल्पाच्या विकासाकडे लक्ष दिले आहे, इतकेच नव्हे तर त्यात गुंतवणूकही केली आहे. या कार्याचा परिणाम म्हणून, देशभरात संबंधित संशोधन संस्था किंवा उत्पादक एकामागून एक स्थापन झाले आहेत, त्यापैकी काहींनी प्राथमिक उत्पादने तयार केली आहेत, ज्यामुळे चीनमध्ये बॅसाल्ट फायबर सामग्रीच्या विकासासाठी एक निश्चित पाया घातला गेला आहे.
बॅसाल्ट फायबर हा एक नवीन प्रकारचा अजैविक, पर्यावरणपूरक, हरित आणि उच्च-कार्यक्षम फायबर पदार्थ आहे. तो सिलिका, ॲल्युमिना, कॅल्शियम ऑक्साईड, मॅग्नेशियम ऑक्साईड, आयर्न ऑक्साईड आणि टायटॅनियम डायऑक्साइड यांसारख्या ऑक्साईडपासून बनलेल्या बॅसाल्ट पदार्थाला ओढून तयार केला जातो. बॅसाल्ट अखंड फायबरमध्ये केवळ उच्च शक्तीच नाही, तर विद्युतरोधकता, क्षरणरोधकता आणि उच्च तापमानरोधकता यांसारखे अनेक उत्कृष्ट गुणधर्म देखील आहेत. याव्यतिरिक्त, बॅसाल्ट फायबरच्या उत्पादन प्रक्रियेमुळे कमी कचरा निर्माण होतो आणि पर्यावरणाचे प्रदूषण कमी होते, तसेच हे उत्पादन टाकून दिल्यानंतर कोणत्याही हानीशिवाय थेट पर्यावरणात विघटित होऊ शकते, त्यामुळे हा एक खऱ्या अर्थाने हरित आणि पर्यावरणपूरक पदार्थ आहे.
बाजारपेठेतील मागणीच्या बाबतीत, ऑटोमोटिव्ह आणि वाहतूक उद्योगाचा बॅसाल्ट फायबरमध्ये सर्वात मोठा वाटा आहे.
बॅसाल्ट फायबरच्या उत्कृष्ट यांत्रिक, भौतिक आणि रासायनिक गुणधर्मांमुळे, ऑटोमोटिव्ह आणि वाहतूक या अंतिम-वापर उद्योगांना ब्रेक पॅड, मफलर, हेडलाइनर आणि इतर अंतर्गत वापरासाठी बॅसाल्ट फायबरची आवश्यकता असते. बांधकाम आणि पायाभूत सुविधांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या फायबरच्या तुलनेत, या वापरामध्ये बॅसाल्ट फायबरची किंमत जास्त असते, त्यामुळे बॅसाल्ट फायबरच्या बाजारपेठेत ऑटोमोटिव्ह आणि वाहतूक या अंतिम-वापर उद्योगांचा वाटा अधिक आहे.
अंदाज कालावधीत सलग बॅसाल्ट फायबर हा सर्वात वेगाने वाढणारा विभाग आहे.
बॅसाल्ट तंतू दोन स्वरूपात आढळतात, सलग आणि विलग बॅसाल्ट तंतू. सलग बॅसाल्ट तंतू अंदाजित कालावधीत उच्च सीएजीआर (CAGR) नोंदवतील अशी अपेक्षा आहे, कारण हे तंतू ऑटोमोटिव्ह आणि वाहतूक, क्रीडा साहित्य, पवन ऊर्जा, बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा, तसेच पाईप्स आणि टाक्या यांसारख्या अंतिम उपयोगांसाठी रोव्हिंग्ज, कापड आणि सूत यांसारख्या विविध अनुप्रयोगांमध्ये वापरले जातात. सलग तंतूंचा वापर कंपोझिट आणि नॉन-कंपोझिट अनुप्रयोगांमध्ये केला जातो.
अंदाजित कालावधीत बेसॉल्ट फायबरसाठी आशिया पॅसिफिक ही सर्वात मोठी मागणी असलेली बाजारपेठ असण्याची अपेक्षा आहे.
आशिया पॅसिफिक हे बॅसाल्ट फायबरच्या प्रमुख बाजारपेठांपैकी एक आहे. बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा, ऑटोमोटिव्ह आणि वाहतूक, आणि पवन ऊर्जा यांसारखे वाढणारे अंतिम-वापरकर्ता उद्योग या प्रदेशातील बॅसाल्ट फायबरच्या बाजारपेठेला चालना देत आहेत. या प्रदेशात बॅसाल्ट फायबर आणि त्यांच्या उत्पादनांचे अनेक उत्पादक आहेत. या प्रदेशात असेही उत्पादक आहेत जे अंतिम वापरकर्त्यांकडून येणारी वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी बॅसाल्ट फायबरचे उत्पादन वाढवण्याकरिता व्यावसायिक धोरणे अवलंबण्यावर प्रामुख्याने लक्ष केंद्रित करतात.
पोस्ट करण्याची वेळ: ३० मे २०२२
